نزول باران ، در زمينهاى مختلف أمور محسوس ، تقدير وتقسيم روزى بندگان خداوند ، از أمور معقول ؛ مىباشد . « 4 » ( 5273 - 5259 ) فإذا رأى أحدكم لأخيه ( المسلم ) غفيرة في أهل أو مال أو نفس ، فلا تكوننّ له فتنة يعنى هرگاه يكى از شما ، براي برادر مسلمانش فزونى ، برترى در خانواده يا مال وسرمايه ويا شخصيت اجتماعيش ببيند ، اين أمور نبايد موجب گمراهى وضلالتش شود . اين فراز شروع وآغازى است ، براي تربيت كردن كساني كه در زندگى خانوادگى ويا مال وجان آنها نقص وكمبودى ، پديد آمده ، وبدين لحاظ دچار انحراف اخلاقى ودورى از مسير حق شده‌اند . حضرت با اين بيانات آنان را از ژاژخواهى نهى مىفرمايند : بر حال كساني كه ، به وجهي در مال ، خانواده وشخصيت ، فزونى وبرترى ويا ارزشمندى يافته‌اند ، حسرت نخوريد وبه راه ناحق نرويد . بعضي از شارحان نهج البلاغة كلمهء فتنه را در فرمودهء حضرت ، به معنى حسد وبدخواهى گرفته ، منظور آن جناب را از اين عبارت ، نهى از حسد وبدخواهى ؛ تفسير كرده‌اند ، ولى به نظر ما « افتنان » در اين عبارت گمراهى از طريق حق است . انحراف از راه حق ، به دليل دوستى امر ناچيز ، از أمور دنيوي است . از طرفي سرگرم شدن به انديشه‌اى نادرست ، وكناره‌گيرى از پيمودن راه خدا ، با وجود لزوم ووجوبي كه در پيمودن راه حق مىباشد ، افتتان است . چون بطور معمول وطبيعي ، بيچارگان ومستمندان ، بدليل كمبود ، در مال ومنال و . . . همواره نسبت به كساني كه داراى ثروت فراوان ، وتشخّص وتعيّن اجتماعي هستند ، دچار

--> ( 4 ) فرق ميان استعاره وتشبيه اين است كه در استعاره مشبّه به در كلام آورده نمىشود وبه جاى آن يكى از ويژگيهاى مشبه به ذكر مىشود . مانند اين مثل : مرگ چنگالش را در پيكر فلان شخص فرو برد . مرگ به حيوان درنده تشبيه شده ، چنگال كه ويژهء حيوان درنده است ذكر شده ولى حيوان درنده از كلام حذف گرديده است . با توضيح فوق شارح بزرگوار آسمان به معنى مقام بلند بخشش وزمين به معنى فساد پذير را استعاره دانسته‌اند . خداوند عالم است . م - .